Met man en macht worden stoelen aangesleept om meer zitplaatsen te creëren voor de bewoners van Nieuwegein die in groten getale zijn komen opdagen. Handen worden geschud, blikken van verstandshouding met elkaar gewisseld tot er over de speakers galmt “de raadsvergadering over stads- en aardwarmte van 6 februari is bij dezen geopend.”

Bezorgde inwoners van Nieuwegein (en omstreken) en andere belanghebbenden hebben zich vrijdagavond in groten getale verzameld om de raadsvergadering betreffende stads- en aardwarmte bij te wonen. De gemeente wil graag het systeem veranderen, omdat het volgens hen niet bijdraagt aan de klimaatdoelen die de gemeente heeft gesteld voor 2040. Om in het jaar 2040 klimaatneutraal te zijn zal het noodzakelijk zijn om het systeem drastisch te veranderen. Dit is de reden dat de gemeente momenteel onderzoek aan het doen is naar de mogelijkheid om de stad middels aardwarmte te verwarmen. Voor dit project zal volgens Warmtebron Utrecht* een installatie moeten worden gebouwd om deze warmte vanuit dieper in de bodem op te boren.

Niet alleen de gemeente is van menig dat verandering betreffende het verwarmingssysteem noodzakelijk is, ook onder de aanwezige Nieuwegeiners heerst er een ontevreden sfeer. Volgens Nieuwegein-inwoner Martin Klompenhouwer (67) is Eneco de grote boosdoener in dit verhaal. Binnen het huidige systeem van stadsverwarming is er namelijk sprake van een bijzondere marktpositie voor Eneco. Hoewel volgens de vertegenwoordigers van het bedrijf Eneco “geen monopolist is”, hebben de inwoners die aangesloten zijn op het warmtenetwerk van de stadsverwarming geen keuzemogelijkheden betreffende bij welke energieleverancier zij zich aansluiten. “Het is niet zo zeer een kwestie van monopolie,”, aldus Eneco, “als dat het is van efficiëntie.” Deze uitspraak leidt tot rumoer in de zaal. “Die zogenaamde ‘efficiëntie’ is anders niet terug te zien in jullie prijzen!”, wordt er vanuit de zaal geopperd. Volgens de Warmtewet die de Rijksoverheid heeft ingevoerd worden de tarieven van Eneco gereguleerd met een maximumprijs, maar deze is nog steeds te hoog volgens het aanwezige publiek. Wethouder Marieke Schouten (GroenLinks) weet het publiek in dit stadium van ontwikkelingen nog geen eenduidig antwoord te bieden op de vraag of de markt open zal worden gesteld zodat ook andere partijen kunnen toetreden.

Volgens Warmtebron Utrecht en de gemeente kan aardwarmte een mogelijkheid bieden om een milieuvriendelijker systeem op te zetten. Een wisseling van systeem zou ook mogelijkheden kunnen bieden voor nieuwe energieleveranciers om tot deze markt toe te treden, als is dit in theorie mogelijk, is er geen uitspraak gedaan of dit daadwerkelijk in de praktijk zal gebeuren. Hoewel dit het toekomstperspectief positief lijkt te kleuren, brengt aardwarmte ook negatieve aspecten met zich mee. De bewoners van Nieuwegein leken zich niet te berusten in de geruststellende woorden van de projectleiders, wie stelden dat de bevingen die op andere locaties met een soortgelijk project werden veroorzaakt, herleid kunnen worden tot de soort bodem waarin werd geboord. Bij de Nieuwegeiners nemen deze woorden niet de vrees weg dat de grond wellicht onder hun voeten zal komen te bewegen. Volgens hen zouden de boorwerkzaamheden nog wel eens desastreuse gevolgen hebben voor de bewoners.

Een veelgehoord kritiekpunt vanuit het publiek betreft de mate waarin de gemeente burgerparticipatie faciliteert. “Wij komen pas achteraan in het proces aan het woord.“, aldus Hedy Verwy (60), inwoonster van Nieuwegein. “De puzzel is dan al zo ver gelegd, dat de burger aan het einde moet vechten. Burgerparticipatie begint bij het begin.” Het geluid van applaus echoot door de ruimte en wordt overstemd door een stem vanuit achterin de ruimte: “wij betalen, wij bepalen!”

* Warmtebron bestaat uit de volgende 11 partijen: EBN, Eneco, ENGIE, Hogeschool Utrecht, Huisman, IF Technology, Kantorenpark Rijnsweerd, TNO, UMC Utrecht, Universiteit van Utrecht, Well Engineering Partners.